Οι Παγκύπριες Εξετάσεις καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη μελλοντική πορεία ενός μαθητή, καθώς οι βαθμοί αυτοί υπολογίζονται για την εισδοχή σε Πανεπιστήμια στην Κύπρο και την Ελλάδα. Ένα κρίσιμο σημείο που πολλοί μαθητές αγνοούν είναι ότι ο βαθμός τους δεν αξιολογείται μόνο σε απόλυτους αριθμούς, αλλά συγκρίνεται με τη δυσκολία και τον μέσο όρο του κάθε μαθήματος.

Στις Παγκύπριες:

• Ο βαθμός σου στο μάθημα (π.χ. 18/20 στην Πληροφορική) δεν μετράει μόνο του.
• Υπάρχει ένας μηχανισμός κανονικοποίησης (standardization) που λαμβάνει υπόψη τον μέσο όρο όλων των υποψηφίων στο συγκεκριμένο μάθημα.
• Αυτό γίνεται για να υπάρχει δικαιοσύνη μεταξύ μαθημάτων που γράφονται πιο εύκολα (π.χ. μάθημα με μέσο όρο 15) και μαθημάτων που γράφονται πιο δύσκολα (π.χ. μάθημα με μέσο όρο 9).

 Τι σημαίνει αυτό στην πράξη:

• Αν το μάθημα είναι δύσκολο και οι περισσότεροι γράψουν χαμηλά (χαμηλός μέσος όρος), τότε οι μαθητές που γράφουν ψηλά παίρνουν μεγαλύτερο «πριμ» στον υπολογισμό του βαθμού πρόσβασης.
• Αν το μάθημα είναι εύκολο και οι περισσότεροι γράψουν ψηλά (υψηλός μέσος όρος), τότε η διαφορά ανάμεσα στους καλούς και τους μέτριους μικραίνει, και το ψηλό γραπτό δεν ξεχωρίζει τόσο.

 Με απλά λόγια:

• Όσο χαμηλότερος είναι ο μέσος όρος → τόσο περισσότερο ανταμείβονται οι πολύ καλοί μαθητές.
• Όσο υψηλότερος είναι ο μέσος όρος → τόσο λιγότερο ξεχωρίζουν οι άριστοι από τους μέτριους.

Γι’ αυτό οι πολύ καλοί μαθητές «συμφέρει» να δίνουν δύσκολα μαθήματα (με χαμηλό μέσο όρο), γιατί έτσι το ψηλό γραπτό τους μετράει ακόμη περισσότερο στις Παγκύπριες Εξετάσεις.

Ο μηχανισμός  υπολογισμού Βαθμού Πρόσβασης

1. Υπολογίζεται ο μέσος όρος όλων των υποψηφίων στο μάθημα.

2. Υπολογίζεται η τυπική απόκλιση (SD), δηλαδή πόσο «απλωμένοι» ή «μαζεμένοι» είναι οι βαθμοί γύρω από τον μέσο.

3. Ο βαθμός του μαθητή εκφράζεται ως τυποποιημένος βαθμός (Z-score):

4. Ο τυποποιημένος βαθμός πολλαπλασιάζεται με συντελεστή και «μεταφέρεται» σε κλίμακα 0–20 για τον βαθμό πρόσβασης.

(Οι σταθερές a,b ορίζονται έτσι ώστε όλοι οι βαθμοί να χωράνε σε 0–20.)

Παράδειγμα

Έστω δύο μαθήματα, ίδια επίδοση αλλά διαφορετικός μέσος όρος.
Ο μαθητής γράφει 18/20.

• Σενάριο Α (δύσκολο μάθημα): Μέσος όρος = 9,  SD = 3

Αυτό είναι 3 τυπικές αποκλίσεις πάνω από τον μέσο → εξαιρετικά σπάνιο → βαθμός πρόσβασης ≈ 19,5/20.

• Σενάριο Β (εύκολο μάθημα): Μέσος όρος = 15,    SD = 3

 Αυτό είναι μόνο 1 τυπική απόκλιση πάνω από τον μέσο → συνηθισμένο → βαθμός πρόσβασης ≈ 17/20.

 Συμπέρασμα

Ο ίδιος βαθμός (18/20):

• Σε δύσκολο μάθημα (χαμηλός μέσος) → μετράει περισσότερο (ξεχωρίζει  19.5/20).
• Σε εύκολο μάθημα (υψηλός μέσος) → μετράει λιγότερο (δεν ξεχωρίζει τόσο 17/20).

 Δυστυχώς υπάρχει άγνοια του πιο πάνω θέματος από τους  γονείς , μαθητές και αρκετούς  καθηγητές με αποτέλεσμα οι  μαθητές να προτιμούν να  δίνουν παγκύπριες τα εύκολα μαθήματα, πράγμα που είναι λάθος ειδικά για τους πολύ καλούς μαθητές.